วันนี้เราจะมาคุยกันเรื่องใกล้ตัวที่หลายคนอาจจะมองข้ามไป นั่นก็คือการดูแลบาดแผล เชื่อว่าทุกคนคงเคยมีประสบการณ์แผลถลอก แผลมีดบาด หรือแผลเล็กๆ น้อยๆ กันมาบ้างใช่ไหมคะ? บางทีก็ปล่อยให้หายเอง บางทีก็ใช้ยา แต่รู้ไหมว่า สมุนไพร ที่เราคุ้นเคยกันดีนี่แหละค่ะ คือผู้ช่วยชั้นดีที่ทำให้แผลหายเร็วขึ้น แถมยังปลอดภัยและอ่อนโยนต่อผิวอีกด้วย วันนี้เราจะพาไปเจาะลึกถึงสมุนไพรที่หาได้ง่ายๆ ที่จะช่วยสมานแผล ลดการอักเสบ และทำให้แผลหายไวขึ้นได้อย่างน่าทึ่งค่ะ
ทำความรู้จักกับสมุนไพรตัวเก่ง สมานแผลหายไว
ก่อนที่เราจะไปดูวิธีใช้ เรามาทำความรู้จักกับเหล่า ฮีโร่สมุนไพร ที่จะมาช่วยดูแลแผลของเรากันก่อนค่ะ สมุนไพรเหล่านี้มีคุณสมบัติโดดเด่นในการช่วย ยับยั้งแบคทีเรีย ลดการอักเสบ และ กระตุ้นการสร้างเซลล์ผิวใหม่ ทำให้แผลหายเร็วขึ้นอย่างเป็นธรรมชาติ
ว่านหางจระเข้ (Aloe Vera)
สมุนไพรยอดฮิตตลอดกาล ที่ไม่ได้มีดีแค่เรื่องบำรุงผิว แต่ยังเป็นสุดยอดสมุนไพรในการรักษาบาดแผลด้วยค่ะ เจลใสๆ จากว่านหางจระเข้มีสาร อะโลอิน (Aloin) และ อะโลอิซิน (Aloisin) ที่ช่วยลดการอักเสบ บรรเทาอาการแสบร้อน และทำให้ผิวชุ่มชื้น ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้แผลหายเร็วและไม่ทิ้งรอยแผลเป็น
วิธีใช้
ล้างเจลจากว่านหางจระเข้ให้สะอาดจนยางสีเหลืองออกหมด นำเจลที่ได้มาพอกบางๆ บริเวณแผล วันละ 2-3 ครั้ง
ใบบัวบก (Gotu Kola)
ใบบัวบกไม่ได้มีแค่สรรพคุณบำรุงสมองอย่างที่หลายคนเข้าใจ แต่ยังมีสารสำคัญที่ชื่อว่า สารไตรเทอร์พีนอยด์ (Triterpenoids) ซึ่งมีฤทธิ์ในการช่วย กระตุ้นการสร้างคอลลาเจน และ ไฟโบรบลาสต์ (เซลล์ที่สร้างเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน) ทำให้เนื้อเยื่อแผลสมานตัวกันได้ดีขึ้น ช่วยลดรอยแผลเป็นนูนและช่วยให้แผลหายเร็วขึ้น
วิธีใช้
นำใบบัวบกสดมาล้างให้สะอาด โขลกหรือปั่นให้ละเอียด แล้วนำน้ำที่ได้มาทาบริเวณแผล หรือนำกากใบบัวบกมาพอกไว้ก็ได้ค่ะ
ขมิ้นชัน (Turmeric)
ขมิ้นชันเป็นเครื่องเทศที่อยู่คู่ครัวไทยมานาน แต่ในทางการแพทย์แผนโบราณ ขมิ้นชันถูกนำมาใช้รักษาบาดแผลมาตั้งแต่อดีต เพราะมีสารสำคัญอย่าง เคอร์คูมิน (Curcumin) ที่มีคุณสมบัติในการ ต้านเชื้อแบคทีเรีย และ ต้านการอักเสบ ได้เป็นอย่างดี จึงช่วยป้องกันการติดเชื้อในบาดแผล และลดอาการบวมแดงได้
วิธีใช้
นำผงขมิ้นชันผสมกับน้ำสะอาดเล็กน้อยจนเป็นเนื้อครีม แล้วทาบริเวณแผล หรือจะใช้ขมิ้นชันสดมาฝนแล้วนำมาทาก็ได้เช่นกัน
พลูคาว (Houttuynia cordata)
พลูคาว สมุนไพรกลิ่นฉุนที่หลายคนอาจจะไม่คุ้นเคย แต่สรรพคุณเรื่องการรักษาแผลนั้นไม่ธรรมดาเลยค่ะ พลูคาว มีฤทธิ์ในการ ยับยั้งเชื้อแบคทีเรีย และ ไวรัส ที่เป็นสาเหตุของการติดเชื้อในบาดแผลได้ดี จึงเหมาะมากสำหรับแผลที่เสี่ยงต่อการติดเชื้อ หรือแผลที่หายยาก
วิธีใช้
นำใบพลูคาวสดมาตำให้ละเอียด หรือนำมาปั่น แล้วคั้นเอาน้ำมาทาบริเวณแผลโดยตรง หรือจะนำกากมาพอกไว้ก็ได้เช่นกัน
เปลือกมังคุด (Mangosteen Peel)
เปลือกมังคุดที่เราทิ้งกันไปเปล่าๆนั้น มีสารแทนนิน (Tannin) และแซนโทน (Xanthone) ที่มีคุณสมบัติเป็น สารต้านอนุมูลอิสระ และมีฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรีย โดยเฉพาะเชื้อที่ทำให้เกิดหนองในบาดแผล จึงช่วยลดการติดเชื้อ และช่วยให้แผลแห้งเร็วขึ้น
วิธีใช้
นำเปลือกมังคุดมาต้มกับน้ำจนเดือด แล้วนำน้ำที่ได้มาใช้ล้างแผล หรือนำเปลือกมาบดเป็นผง แล้วผสมกับน้ำสะอาดจนเป็นเนื้อครีมแล้วนำมาทาบริเวณแผล
ขั้นตอนการดูแลแผลด้วยสมุนไพรอย่างถูกวิธี
การใช้ สมุนไพร ก็เหมือนการใช้ยาทั่วไปค่ะ ต้องใช้ให้ถูกวิธีและระมัดระวัง เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุดและปลอดภัยที่สุด
- ทำความสะอาดแผลก่อนเสมอ – ขั้นตอนนี้สำคัญที่สุดค่ะ ก่อนจะใช้สมุนไพรใดๆ ต้องล้างแผลด้วยน้ำสะอาดหรือน้ำเกลือสำหรับล้างแผล เพื่อกำจัดสิ่งสกปรกและเชื้อโรคออกก่อน
- ใช้สมุนไพรที่สะอาด – ตรวจสอบให้แน่ใจว่าสมุนไพรที่เราจะใช้สะอาดและไม่มีสิ่งปนเปื้อน โดยเฉพาะสมุนไพรสด ควรล้างให้สะอาดหมดจดก่อนนำมาใช้
- ทดสอบอาการแพ้ – ก่อนจะใช้สมุนไพรพอกหรือทาที่แผลโดยตรง ควรลองทาที่ผิวหนังส่วนอื่นก่อนเล็กน้อย เพื่อดูว่ามีอาการแพ้หรือไม่ เช่น มีผื่นแดง คัน หรือบวม
- สังเกตอาการของแผล – หากใช้สมุนไพรแล้วพบว่าแผลมีอาการแย่ลง เช่น บวมแดงมากขึ้น ปวดมากขึ้น หรือมีหนอง ควรหยุดใช้ทันทีแล้วปรึกษาแพทย์
ข้อควรระวังที่ไม่ควรมองข้าม
ไม่ใช้กับแผลเปิดขนาดใหญ่หรือแผลลึก
สมุนไพรเหมาะกับแผลเล็กๆ น้อยๆ เช่น แผลถลอก แผลมีดบาดตื้นๆ เท่านั้น ไม่ควรใช้กับแผลเปิดขนาดใหญ่ แผลลึก หรือแผลไฟไหม้ที่รุนแรง เพราะอาจทำให้เกิดการติดเชื้อได้ง่าย
หากแผลติดเชื้อแล้วไม่ควรใช้
หากแผลมีอาการบวมแดง มีหนอง หรือปวดรุนแรง แสดงว่ามีการติดเชื้อแล้ว ควรไปพบแพทย์เพื่อรับการรักษาที่ถูกต้อง
สมุนไพรเป็นเพียงตัวช่วยเสริม
สมุนไพรไม่ใช่ยารักษาหลักในทุกกรณี หากแผลมีอาการน่าเป็นห่วง ควรไปพบแพทย์เพื่อให้วินิจฉัยและรักษาอย่างเหมาะสม
เห็นไหมคะว่า สมุนไพร ใกล้ตัวเราหลายชนิดมีคุณสมบัติที่น่าทึ่งในการช่วยดูแลบาดแผลได้อย่างไม่น่าเชื่อเลยทีเดียว หากครั้งหน้ามีแผลเล็กๆ น้อยๆ ลองหันมาพึ่งพาพลังจากธรรมชาติกันดูนะคะ นอกจากจะช่วยให้แผลหายไวแล้ว ยังรู้สึกสบายใจที่ได้ใช้อะไรที่เป็นธรรมชาติด้วยค่ะ